HABER VE İNŞÂ NEDİR

19 Ocak 2020 | 23:01:37

Belagat ilminin iki kavramıdır. Söz, ya haberdir ya da inşa. Haber, sözü söyleyen için "sözünde doğrudur" veya "yalancıdır" denmeye elverişli söze; inşâ ise, sözü söyleyen için "sözünde doğrudur" veya "yalancıdır" denmeye elverişli olmayan söze denir.



Haber:

1- İbtidaiyye olur. Muhatabın zihni cümlenin içerdiği hükümden hâlidir. Bu haberde te'kit edatı olmaz. İhlas sûresinin ikinci âyeti gibi: "Allâh samettir".

2- Talebiyye olur. Muhatabın zihni, hüküm konusunda mütereddittir. Haber "inne" "enne" vb. tekit edatı ile kullanılır. İsrâ sûresinin dokuzuncu âyeti gibi: "Muhakkak bu Kur'ân insanları en doğru yola iletir...".

3- İnkâriyye olur. Muhatap hükmü inkâr etmektedir. Haber iki te'kit edatı ile ifade edilir. Âl-i İmrân sûresi 186. âyeti gibi: "And olsun ki, elbette mallarınız ve canlarınız konusunda sınanacaksınız...".



İnşâ, talebî ve gayri talebî olur. Talebî ise; emir, nehiy, temennî, tereccî, nidâ, dua ve istifhâm kısımlarına; gayri talebî ise; teaccüp, medh, zem, kasem ve reca kısımlarına ayrılır. Haber cümlesi; emir, nehiy, dua ve teaccup ve nefî olabilir.

(İ.K.)



Yazar :gonlumungulu
Mesaj: 1000+



Powered by phpBB © 2001, 2005 phpBB Group