Çağları Aşan Harika Mimarlar

Kayıt: Sep 01, 2006 Mesajlar: 572 Konum: Elazığ

Mesaj konusu: Çağları Aşan Harika Mimarlar Görememelerine rağmen harika bir şekilde yaptıkları yuvaların ısı, nem, ışık gibi şartlarını en güzel şekilde ayarlayan Termitler nizam içinde bir cemiyet hayatı kurarak bilmem ki insanoğluna bir ibret dersi verebilmişler midir?

Ağaçlara kadar yükselen bu mimari yapı bir termit yuvası olup Batı Afrika’da yaşayan Macrotermes bellicosus nevi’nin işçileri tarafından yapılmıştır.
Bir kısım termitler tükürükleri ile karıştırdıkları feces (artıkları) veya toprak ile yuvalarını inşa ederler. Kör, beyaz, kanatsız işçiler mimarlar olup yuva yaparken ilk önce tükürüklerini toprak partikülleri veya fecesleri ile karıştırarak onları bacakları ve ağız parçaları sayesinde küçük toprak yuvarlan haline getirirler. Her bir toprak güllesini şiddetli bir şekilde yere basarak pres haline getirirler. Bu toprak gülleleri bir müddet sonra sert çimento gibi bir maddeye dönüşür. Mimar termitler ilk önce uzun dik sütunlar yaparlar, sonra da bu sütunları, ince uzun kollarla ve çatılarla birleştirirler.

Kör olmalarına rağmen, termitler ışığa karşı son derece hassasdırlar. Bu yüzden ışığın girmesine müsaade eden yuvadaki en küçük bir deliği kapamada müthiş hızlıdırlar. Ayrıca hava akımlarına da çok hassas olan termitler bu sayede hassasiyetle, planlanmış bir ventüasyon sistemi (havalandırma) meydana getirirler. Yuvalarını inşa ederken gittikçe büyüyen yapı tarafından oluşturulan konveksiyon akımları, termitlerin sert ve sağlam duvarları inşa ettikleri çevrede bir nevi gözle görülemeyen bir yapı iskelesinin planı olarak iş görürler.

Bazı Tropikal Avustralya türleri zeminden sekiz metre yukarıyı kadar ulaşabilen acaip şekilli yuvalar inşa ederler. Avustralya 'da aynı zamanda pusulalı termitler de yaşar. Bu pusulalı termitler dört metre yüksekliğe kadar ulaşabilen zarif ve gittikçe incelen yuvalarını daima kuzey-güney ekseni istikametinde inşa. ederler. Çok küçük yüzölçüme sahip yuva, destek vazifesi gören ve sert maddeden yapılı kama şeklindeki çıkıntısıyla Avustralya da kızgın yakıcı öğle sıcağında mümkün olduğu kadar az ısı emilmesini sağlar.

Mantar Bahçeleri Pusulaya sahip termitler yuvalarında besin olarak ot ve diğer sebzeleri depo ederlerken Afrika'da yaşayan Macrotermes cinsine ait termitler hususi yeraltı bahçelerinde mantar yetiştirerek besinlerini sağlarlar.

Mantar yetiştiren termitlerin birkaçı yuvalarını tamamen yeraltında yaparken bir kısmı yeraltından yukarıya doğru uzun bacalar inşa ederler. Macrotermes cinsinin yuvası yeraltında bir oda olarak başlar. Burada termitler kraliçe odasının etrafında mantar bahçeleri yaparlar. Yuva büyüdüğünde termitler, yeni mantar odaları ihtiva eden mantar bahçesi üzerine bir kubbe inşa ederler.

Bütün termit yuvalarının en kompleks ve en büyüğü arasında yer alan Macrotermes yuvalan tamamen inşa edildiğinde yedi metre yüksekliğinde ve 30 metre eninde olup takriben bir milyon termit ihtiva edebilir.

İnsanlar gibi termitler de ekseriyetle dış şartlara bağımlı olmayan yuvalara sahip olduklarından bu bağımsızlık bir takım problemlerin meydana gelmesine sebep olmuştur. Meselâ, mantar bahçelerinin verimliliğini muhafaza etmek için, onlar yuva içindeki hava sıcaklığının ve neminin belli sınırlar içinde kalmalarını sağlamak zorundadırlar.

Tabii Nemlendirici Cihazlar
Termitler nemlilik problemlerini ustaca, metodlarla hallederler. Bazı Sahra nevileri zeminin 40 metre kadar aşağısında bir su cetveli kazıp yukarıdaki yuvaya suyun buharlaşmasını temin ederler. Diğerleri ise yuvaya nemli kil gülleleri taşırlar. Ayrıca yuvanın kuruluş şekli de nemliliği sağlamada yardımcı diğer bir faktördür. Kalın duvarlar buharlaşmaya mani olur. Ayrıca nemi geçirmeyen kalın bir kum ve kil tabakası ile kaplıdırlar.

Sıcaklık kontrolü de nem gibi aynı hassasiyetle sağlanır ve yapılır. Bilhassa yuvanın kalın duvarları dışarıdaki sıcaklığın düzensiz değişmelerinden termitleri muhafaza eder. Ağaç gövdeleri veya yeraltında yaşayan termitler de benzer şekilde korunur. Hem kendilerinin meydana getirdiği ısıyı hem de bahçedeki mantarların metabolizmalarından açığa çıkan. ısıyı uzaklaştırmada termitler çok daha meharetli ve enteresan yollara başvururlar. Termitlerin mühim bir problemleri de hayatlarını devam ettirebilmek için kâfi miktarda oksijeni sağlamak ve kendilerinin ve mantarların açığa çıkardığı zehirli CO2 gazını uzaklaştırmadır.

Yuvanın Yapısında Mündemiç Ventilasyon Sistemi
Macrotermes yuvaları gibi yuvalar yukarıdaki problemleri çözebilecek çok hassas şekilde planlanmış ventilasyon sistemine sahiptir. Termitlerden ve mantarlardan hâsıl olan sıcaklık yuvadan ana kuleye (bacaya) doğru yükselir. Hava, dolaşarak dış duvarlara yakın küçük kanallar boyunca yan bacalara geçer.
Yeraltındaki termit yuvalarının dışarısı ile ilişkilerini düzenli bir şekilde sağlayan bacalar ile yuvanın değişik görünüşü
Burada oksijen içeri alınıp karbondioksit dışarı verilir. Bundan dolayı gerçektedir termit yuvası bütün koloni için dev bir akciğer olarak iş görmektedir. Hava kapiller (kılcal) kanal sistemi boyunca ilerledikçe serinler. Netice de; devamlı serin ve oksijence zengin hava, dakikada yaklaşık 12 cm kadar hızla içeriye girer ve içerideki temperatür (sıcaklık) devamlı 30 °C de kalır. Bütün Afrika termitleri büyük yuvalar inşa etmezler. Bazıları ağaç gövdeleri üzerine hassas, nazik, zarif yuvalar inşa ederler. Bu yuvalar ekseriyetle ağaç gövdeleri üzerine bir örtü serilerek şiddetli yağmurlardan korunur.

Yeraltında yapılan bazı yuvalar o kadar karmaşıktır ki, onu inceleyen bir insanı hayretler içerisinde bırakmaması mümkün değildir. Mesela Kongo'da yaşayan Apicotermes gurgulifex adlı termit yerden 50 cm. aşağıda dev bir çam kozalağı biçiminde yuva inşa eder. Yuva içinde 1 mm. kalınlığındaki çatılarla bölünmüş yatay koridorlar, çok kompleks bir dekorasyona sahiptir. Bir çatıdan diğerine uzanan yollar, asker termitler tarafından muhtemel düşman saldırılarına karşı muhafaza altına alınmıştır. Daha önceki yazımızda da belirttiğimiz gibi asker termitler muazzam başla ve çenelere sahip kısır erişkin termitlerdir.

Yuvanın dış kısmı koridorlara açılan küçücük pencereler ile süslenmiştir. Termitlerin geçemeyeceği kadar küçük olan bu pencereler Macrotermes yuvasının bacalarındaki kanallar gibi gaz değişim sistemi olarak iş görür. Ayrıca bu minicik pencereler çatılarla korunmuştur. Muhtemelen bu çatılar yağmurun bu küçük pencerelerden yuvaya girişini önlemede yardımcı olmaktadır. Ayrıca yuvanın üstünde açık halde bulunan tüneller vasıtasıyla da yuvaya girip çıkabilirler.

Zerrelerden galaksilere kadar hadsiz hikmetlerle dolu kainat kitabının bir sahifesini teşkil eden termitler ve yaptıkları enteresan yuvalar asrımızın İnsanına acaba neyi anlatmaktadır

Bilgi Kaynak : Sızıntı Dergisi sizinti.com.tr